De Noordzee is een randzee van de Atlantische Oceaan in Noordwest-Europa, met een gemiddelde diepte van 94 meter. Ten zuiden van de Doggersbank bedraagt de diepte doorgaans minder dan 50 meter.

De zee wordt aan drie zijden door land begrensd en opent zich trechtervormig naar de Noordoostelijke Atlantische Oceaan. In een straal van 150 kilometer van de kusten leven 80 miljoen mensen. De Noordzee is een belangrijke schakel in scheepsroutes en dient als verbinding tussen Europa en de andere wereldmarkten. Daarnaast zijn er nog vele veerverbindingen tussen de landen rond de Noordzee. De zuidelijke Noordzee is, samen met het aangrenzende Kanaal, de drukst bevaren scheepsvaartregio ter wereld. In de zeebodem bevinden zich grote aardolie- en aardgasreserves, die sinds de jaren 70 grootschalig geëxploiteerd worden.

Ligging

De Noordzee ligt grotendeels op het Europees Continentaal plat. Alleen een smal gebied van de Noordelijke Noordzee voor Noorwegen ligt niet op deze plaat en is veel dieper (zo'n 700 meter). De Noordzee wordt in het Westen begrensd door Engeland en Schotland op het eiland Groot-Brittannië. In het Noordoosten grenst de zee aan het Scandinavische schiereiland (Noorwegen) en in het Oosten en Zuidoosten aan de op het Europese continent liggende landen Denemarken, Duitsland, Nederland, België en Frankrijk.

In het Zuidwesten gaat de Noordzee via de Straat van Dover (ook Nauw van Calais genoemd) in het Kanaal over. In het Oosten is er via het Skagerrak en het Kattegat contact met de Oostzee en naar het Noorden is er een trechtervormige opening richting de Noordelijke IJszee, die het Oosten van de Noordelijke Atlantische Oceaan vormt.

Naast de duidelijke grenzen van de kusten der verschillende omliggende landen, wordt de Noordzee begrensd door een denkbeeldige lijn van het Noorse Lindesnes naar het Deense Hanstholm. De Noordelijke grens ligt minder duidelijk vast. Traditioneel wordt een gedachte grenslijn van Noord Schotland over de Shetland eilanden naar het Noorse Ålesund verondersteld; volgens het Oslo-Parijs verdrag van 1962, loopt de grens iets Westelijker en Noordelijker (ter hoogte van het Noorse Geirangerfjord).

De belangrijkste rivieren die de Noordzee van water voorzien vanuit het vasteland zijn de Elbe, de Wezer, de Eems, de Rijn, de Maas en de Schelde. Vanuit Groot-Brittannië stromen de Theems en de Humber in de Noordzee uit.

De oppervlakte van de Noordzee bedraagt ongeveer 575.000 km² bij een watermassa van 54.000 km³.